10 skarbów Piastów Mazowieckich, które musisz odkryć w Muzeum Mazowieckim!

opublikowano: 2026-09-16, 04:10
wszelkie prawa zastrzeżone
Wybierz się w niezwykłą podróż do epoki dumnych książąt, tajemniczych rytuałów i mistrzowskiego rzemiosła! Muzeum Mazowieckie w Płocku otwiera drzwi do świata dawnego Mazowsza. Wystawa „Mazowsze dla Korony” to okazja, by zobaczyć unikatowe skarby, które kształtowały historię całego regionu.
reklama
Kielich Konrada Mazowieckiego z pateną. Muzeum Diecezjalne w Płocku, fot. Adam Łukawski

Oto 10 wyjątkowych obiektów, które musisz zobaczyć:

1. Kielich Konrada Mazowieckiego z pateną – Pokuta książęca i burzliwe losy

Prawdziwe arcydzieło polskiego złotnictwa romańskiego z elementami gotyku, powstałe około 1239 roku. Złocony kielich zamówił książę Konrad Mazowiecki jako akt pokutny po zabójstwie płockiego scholastyka Jana Czapli. Na czarze kielicha uwieczniono sceny z życia Chrystusa oraz imiona książęcych dzieci, a na patenie ukazano samego Konrada z żoną Agafią i synowami klęczących u stóp Chrystusa w chwale. W czasie II wojny światowej zabytek został zrabowany przez Niemców i po latach powrócił do Płocka.

Patena Konrada Mazowieckiego. Muzeum Diecezjalne w Płocku, fot. Adam Łukawski
Herma św. Zygmunta. Muzeum Diecezjalne w Płocku, fot. Adam Łukawski

2. Herma św. Zygmunta – Królewski dar i ślad legendy arturiańskiej

Wspaniały srebrny relikwiarz z 1370 roku z fundacji króla Kazimierza Wielkiego, podarowany po wypadku na polowaniu. Herma przechowuje fragment czaszki św. Zygmunta. Jej najcenniejszą ozdobą jest XIII-wieczna złocona korona wysadzana szafirami, rubinami i perłami. Co niezwykłe, postacie rycerzy i dam na koronie przedstawiają sceny ze słynnego romansu arturiańskiego Erek i Enida!

Ewangeliarz Płocki, tzw. /Codex aureus Pultoviensis/ (Złoty Kodeks Pułtuski). Muzeum Narodowe w Krakowie, Biblioteka Książąt Czartoryskich

3. Ewangeliarz Płocki (Złoty Kodeks Pułtuski) – Blask dawnego skryptorium

Manuskrypt liturgiczny z około 1075 roku, wyprodukowany w Dolnej Bawarii. Spisany romańską majuskułą płynnym złotem okonturowanym minią. Stanowił monarszy dar dla katedry w Płocku – ufundowany prawdopodobnie przez Władysława Hermana lub Bolesława Śmiałego.

Ewangeliarz Płocki, tzw. /Codex aureus Pultoviensis/ (Złoty Kodeks Pułtuski). Muzeum Narodowe w Krakowie, Biblioteka Książąt Czartoryskich

4. Biblia Płocka – Monumentalna księga z opisem cudów

Zabytkowy manuskrypt z II ćwierci XII wieku, sprowadzony z rejonu mozańskiego przez biskupa Aleksandra z Malonne. Księga zawiera m.in. dopisany w 1148 roku najstarszy zachowany opis cudów na ziemiach polskich. Jej ozdobą są m.in. tablice kanonów i miniatura Musica Divina otwierająca Księgę Psalmów. Po wojennej grabieży księga powróciła do Płocka w 1978 roku.

Biblia Płocka. Biblioteka Wyższego Seminarium Duchownego w Płocku, dep. Muzeum Diecezjalne w Płocku, fot. Przemysław Adamski, Narodowy Instytut Fryderyka Chopina w Warszawie

5. Brakteat Lestka Bolesławowica – Moneta, która rozwiązała historyczną zagadkę

Cienka, srebrna moneta bita jednostronnie w latach 1173–1186 przez księcia Lestka. Zamiast własnego wizerunku książę umieścił na niej swoich rodziców: Bolesława IV Kędzierzawego oraz Anastazję-Wierzchosławę. Właśnie ten brakteat rozstrzygnął wątpliwości historyków i potwierdził przekaz Jana Długosza o drugim imieniu księżnej!

Brakteat Lestka Bolesławowica. Kolekcja prywatna Tomasza Jagiełły, użyczone przez Muzeum Miedzi w Legnicy, fot. Abalon s.r.o.
Kwartnik Siemowita III. Kolekcja prywatna Tomasza Jagiełły, użyczone przez Muzeum Miedzi w Legnicy, fot. Abalon s.r.o.

6. Kwartnik Siemowita III – Średniowieczny „super-pieniądz”

Moneta z lat ok. 1365–1370, bita w Sochaczewie lub Warszawie. Była to największa moneta mazowiecka (odpowiadająca wartością 8 denarom), wzorowana na numizmatach Kazimierza Wielkiego oraz włoskich grossi. Świadczy o potędze gospodarczej Mazowsza i żywych kontaktach handlowych.

Kwartnik Siemowita III. Kolekcja prywatna Tomasza Jagiełły, użyczone przez Muzeum Miedzi w Legnicy, fot. Abalon s.r.o.

7. Jedwabna podwika z Pułtuska – Elegancja ze wschodniego szlaku

Luksusowy, dwumetrowy szal z przełomu XIII i XIV wieku, wykonany z jedwabiu i nici oplatanych srebrem pokrytym złotem. Stanowił element stroju kobiecego, zakrywający podbródek i dolną część twarzy. Odnaleziony na wzgórzu zamkowym w Pułtusku, jest dowodem kontaktów handlowych Mazowsza z Rusią i Bizancjum.

Podwika. Muzeum Regionalne w Pułtusku, fot. Henryk Malesa

8. Kolia ze szklanych paciorków i ametystu z Płocka – Piękno sprzed wieków

Eskluzywna biżuteria z XII–XIII wieku, odnaleziona w 2020 roku podczas badań archeologicznych w Płocku. Składa się z 45 barwnych szklanych paciorków oraz misternie fasetowanego ametystu. Paciorki zdobione natapianą nitką stanowią cenne importy ze wschodnich i bliskowschodnich warsztatów.

Kolia. Muzeum Mazowieckie w Płocku, fot. Henryk Malesa

9. Flet prosty z Płocka – Dźwięki z końca XV wieku

Unikatowy instrument muzyczny z końca XV wieku, wycięty z jednego kawałka drewna czarnego bzu, odkryty przy ul. Grodzkiej w Płocku. Posiada 7 otworów palcowych z przodu oraz 2 na spodzie. Dzięki wykonaniu współczesnej grającej kopii udało się ustalić, że wydawał dźwięki c1–cis2!

Flet prosty. Muzeum Mazowieckie w Płocku, fot. Henryk Malesa

10. Topór z Zamku Książąt Mazowieckich w Ciechanowie – Oręż z książęcej twierdzy

Kompletnie zachowany topór z drewnianym toporzyskiem i żeleźcem ze znakiem kowalskim, odkryty na zamku w Ciechanowie. Wiek drewnianej rękojeści precyzyjnie potwierdzono badaniami radiowęglowymi C14.

Topór. Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie, fot. Henryk Malesa

🏛️ Serdecznie zapraszamy na wystawę „Mazowsze dla Korony”!

Do 10 grudnia zapraszamy wszystkich miłośników historii, sztuki i dawnych tajemnic do zwiedzenia wystawy „Mazowsze dla Korony” w Muzeum Mazowieckim w Płocku.

Celem projektu jest przypomnienie jednego z najważniejszych wydarzeń w historii regionu oraz ukazanie jego znaczenia dla dziejów Polski - mówi Adam Struzik, marszałek województwa mazowieckiego. Mazowsze przez wieki budowało swoją odrębność, siłę i wyjątkową tożsamość. Jubileusz 500-lecia to okazja, by przypomnieć, jak ważne miejsce zajmuje nasz region w historii Polski. Chcemy, by to dziedzictwo było nie tylko powodem do dumy, ale także żywą opowieścią przekazywaną kolejnym pokoleniom.

reklama
Komentarze
o autorze

Zamów newsletter

Zapisz się, aby otrzymywać przegląd najciekawszych tekstów prosto do skrzynki mailowej. Tylko wartościowe treści, zawsze za darmo.

Zamawiając newsletter, wyrażasz zgodę na użycie adresu e-mail w celu świadczenia usługi. Usługę możesz w każdej chwili anulować, instrukcję znajdziesz w newsletterze.
© 2001-2026 Promohistoria. Wszelkie prawa zastrzeżone