Byliśmy w „hucie” z serialu „Ołowiane Dzieci”. Zobaczcie, jak wygląda!
Zobacz także:
Serialowa Huta Metali Nieżelaznych Szopienice to w istocie Elektrociepłownia Zabrze, będąca najstarszą elektrociepłownią na terenach dzisiejszej Polski. Jej historia sięga końca XIX wieku. Zakład został bowiem uruchomiony jako elektrownia 21 grudnia 1897 roku.
Lokalizacja w Zaborzu (dzielnicy dzisiejszego Zabrza) była nieprzypadkowa, ponieważ bliskość kopalń gwarantowała łatwy dostęp do paliwa.
Symboliczny moment nastąpił 21 grudnia 1897 roku, kiedy z nowo powstałej elektrowni po raz pierwszy popłynął prąd, zasilając domy mieszkańców, a wkrótce potem, bo już w 1898 roku, także nowo otwartą linię tramwajową łączącą Zabrze z Bytomiem.
W okresie międzywojennym, po modernizacjach, elektrownia stała się jedną z największych i najważniejszych na Śląsku.
Natomiast kniec II wojny światowej okazał się dla zakładu katastrofalny. W styczniu 1945 roku, po wkroczeniu Armii Czerwonej, elektrownia została doszczętnie ograbiona i zdemontowana.
W maju 1945 roku władze radzieckie przekazały zdewastowany obiekt stronie polskiej.
Początkowo zakład wytwarzał wyłącznie energię elektryczną, a funkcję elektrociepłowni (czyli jednoczesnego wytwarzania ciepła i prądu) zaczął pełnić od 1969 roku.
W kolejnych latach zakład był modernizowany, a w 1993 roku stał się jednoosobową spółką akcyjną Skarbu Państwa.
W momencie zakończenia produkcji w 2018 roku, był uznawany za najstarszą nieprzerwanie działającą elektrociepłownię nie tylko na Górnym Śląsku, ale na całym obszarze powojennej Polski.
Nowy rozdział rozpoczął się w 2011 roku, kiedy to większościowy pakiet akcji przejął fiński koncern energetyczny Fortum.
Nowy właściciel, ze względu na wyeksploatowanie starych urządzeń i wymogi unijne, podjął decyzję o budowie nowoczesnego zakładu. 20 września 2018 roku otwarto nową elektrociepłownię Fortum, zlokalizowaną na północ od historycznych zabudowań.
W 2022 roku jej dotychczasowy właściciel przekazał obiekt miastu Zabrze symboliczne sto złotych. Natomiast w 2024 roku EC została kupiona za 7,4 mln zł przez Grupę Arche, która niedawno, bo w 2022 roku, weszła w posiadanie także innej „industrialnej katedry”, czyli bytomskiej Elektrociepłowni Szombierki, zaprojektowanej przez Emila i Georga Zillamannów.
Zgodnie z planami rewitalizacja zabrzańskiej elekrociepłowni, która ma pochłonąć 70 mln złotych, zostanie zakończona w 2028 roku.
W obiekcie powstanie m.in. Muzeum Energetyki (w dawnej kotłowni), strefa gastronomiczna w formie otwartej hali targowej (w hali turbin), hotel oraz Park Industrialny z funkcją rekreacyjną i wydarzeniową (w miejscu chłodni kominowych).
Elektrociepłownię Zabrze udało nam się zwiedzić podczas rajzy organiozwanej w 2023 roku przez Stowarzyszenie Wrazidlok. W rolę przewodników wcielili się: dr Łukasz Zimnoch, prezes wspomnianego stowarzyszenia i pomysłodawca Szlaku Magnatów Przemysłowych oraz Józef Krzyk, historyk i publicysta.
Źródła:
- K. Krasny, „Serce Śląska” znów zacznie bić. Metamorfoza Elektrociepłowni Zabrze obejmie 13 obiektów poprzemysłowych [online:] www.architektura.muratorplus.pl, dostęp: 14.02.2026 r.
- Grupa Arche została nowym właścicielem Elektrociepłowni Szombierki [online:] www.bytom.pl, dostęp: 14.02.2026 r.
