Dwa totalitaryzmy, jedna rodzina. Lekarka z Majdanka bohaterką kampanii „Pamiętaj. 23 sierpnia”
Tegoroczna edycja kampanii koncentruje się wokół niezwykłej historii dr Stefanii Perzanowskiej – lekarki, żołnierki Armii Krajowej i więźniarki niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego na Majdanku. W styczniu 1943 roku, dysponując zaledwie szczątkowym wyposażeniem, niemal bez lekarstw i w skrajnie nieludzkich warunkach sanitarnych, zorganizowała i prowadziła szpital dla więźniarek, ratując życie setkom kobiet i pozostając wierną lekarskiemu etosowi.
To jednak nie tylko historia niezwykłej lekarki, lecz także opowieść o rodzinie zniszczonej przez oba totalitaryzmy. Podczas gdy Stefania Perzanowska walczyła o życie współwięźniarek na Majdanku, nie wiedziała, że jej mąż, dr Zygmunt Perzanowski, został już zamordowany w sowieckiej niewoli jako jedna z ofiar zbrodni katyńskiej. Losy małżeństwa Perzanowskich pokazują, jak konsekwencje paktu Ribbentrop–Mołotow dotykały tych samych rodzin – często jednocześnie, choć z dwóch różnych stron.
Kampanię otwiera spot poświęcony dr Perzanowskiej. Przez cały sierpień ESPS będzie publikować materiały edukacyjne i popularnonaukowe przybliżające zarówno jej biografię, jak i szerszy kontekst etycznych dylematów medycyny funkcjonującej w cieniu totalitaryzmów. Wśród nich znajdą się ilustrowany esej biograficzny poświęcony życiu lekarki i stworzonemu przez nią szpitalowi na Majdanku, cykl „Życie w przedmiotach zapisane”, opowiadający o przedmiotach, które w obozowej rzeczywistości stawały się narzędziami ratowania życia, esej „Między troską a władzą. Medycyna w cieniu totalitaryzmów”, seria „Z zapisek dr Stefanii Perzanowskiej”, oparta na zachowanej korespondencji z córką, esej historyczny prof. Jana Rydla poświęcony konsekwencjom paktu Ribbentrop–Mołotow oraz praktyczny przewodnik zachęcający osoby prywatne, szkoły, muzea i instytucje kultury do włączenia się w obchody Europejskiego Dnia Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych i Autorytarnych.
Kampanii towarzyszy również międzynarodowa inicjatywa medialna zachęcająca do wspólnego upamiętnienia 23 sierpnia. Jak co roku muzea i miejsca pamięci w całej Europie rozdają przypinkę „Remember. August 23” – symbol pamięci o ofiarach nazizmu i komunizmu. ESPS zachęca osoby prywatne, instytucje kultury, dziennikarzy, edukatorów i partnerów kampanii do noszenia przypinki, udostępniania materiałów oraz włączania się do dyskusji o europejskiej pamięci historycznej.
O kampanii
Europejski Dzień Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych i Autorytarnych został ustanowiony przez Parlament Europejski w 2008 roku. Upamiętnia podpisanie 23 sierpnia 1939 roku paktu Ribbentrop–Mołotow, którego tajny protokół podzielił Europę Środkowo-Wschodnią między III Rzeszę i Związek Sowiecki. Porozumienie to utorowało drogę do wybuchu II wojny światowej oraz następującym po niej zbrodniom nazizmu i komunizmu – obozom koncentracyjnym, sowieckim łagrom, Holokaustowi i wieloletniemu zniewoleniu narodów Europy.
Od trzynastu lat Europejska Sieć Pamięć i Solidarność przypomina historie ludzi, których losy ukazują ludzki wymiar totalitaryzmów. Bohaterami poprzednich edycji kampanii byli m.in. Emílie Machálková, Johann Trollmann, Władysław Bartoszewski, Kazimierz Moczarski, Milada Horáková, Jaan Kross, Doina Cornea, Borys Romanczenko, Juliana Zarchi, Mala Zimetbaum i Edek Galiński oraz Péter Mansfeld.
Wszystkie materiały tegorocznej kampanii, w tym Przewodnik po obchodach, będą bezpłatnie dostępne dla osób prywatnych, szkół, muzeów i instytucji kultury. Od 2014 roku symbolem kampanii pozostaje przypinka „Remember. August 23”, rozdawana przez muzea i miejsca pamięci w całej Europie jako znak pamięci o ofiarach totalitaryzmów.
Tegoroczną kampanię organizuje Europejska Sieć Pamięć i Solidarność (ESPS) we współpracy z Państwowym Muzeum na Majdanku, Warszawskim Uniwersytetem Medycznym oraz Miastem Wilno. Patronat medialny nad kampanią objął portal Dzieje.pl.
Przez cały czas trwania kampanii ESPS i jej partnerzy będą posługiwać się wspólnymi hashtagami, zachęcając do włączenia się w europejską dyskusję o pamięci historycznej:
#RememberAugust23 #ENRS #StefaniaPerzanowska #Majdanek #WWII80YearsAfter #EuropeanRemembrance #CultureOfRemembrance #MedicalEthics #StateMuseumAtMajdanek #WarsawMedicalUniversity.
Więcej informacji o kampanii można znaleźć tutaj: Remember. August 23 | ENRS
