Musashi Miyamoto – kim jest historyczny antagonista netflixowego anime „Baki”

Pod koniec lutego na Netflixie zadebiutował „Baki-Dou”, kolejny sezon cieszącego się dużą popularnością w wielu krajach anime „Baki”. Animacja  przedstawia pojedynki mistrzów sztuk walki oraz rozważa różne filozoficzne podejścia do samodoskonalenia i granic ludzkiego ciała. Jej cechą charakterystyczną jest groteskowo przejaskrawiona prezentacja bohaterów i ich starć.

Seria w przeszłości portretowała istniejące naprawdę postacie, jednak tym razem sięga głębiej, po żyjącego na przełomie XVI i XVII wieku Musashiego Miyamoto, cieszącego się wśród Japończyków opinią niezwyciężonego, najsłynniejszego samuraja w historii. Wyjaśnienie, jak szermierz sprzed 400 lat znalazł się we współczesnym świecie, zostawmy fabule serialu. My tymczasem przyjrzyjmy się historycznemu Musashiemu Miyamoto. Ten bowiem był nie tylko sprawnym wojownikiem, ale również nauczycielem, artystą czy filozofem.

Legenda za życia

Głównym problemem z Musashim Miyamoto jest to, że nie znamy zbyt wielu pewnych detali jego biografii. Może to dziwić, zważywszy na jego ogromną popularność. Jednak paradoksalnie to właśnie ów bagaż sławy niezwyciężonego samuraja zaciemnia nam historyczny obraz tej postaci. Wiele z przekazów o Musashim Miyamoto to powtarzane od wieków przez jego entuzjastów ubarwione opowieści, które nieustannie mieszają się z poświęconymi mu całkowicie fikcyjnymi dziełami kultury. Sprawy nie ułatwia też fakt, że już sam zainteresowany, oprócz rozwijania rzeczywistych talentów, za życia skutecznie pielęgnował własną legendę.

Musashi Miyamoto urodził się około 1584 roku (niektórzy wskazują na 1582 rok), a w trakcie swojego intensywnego życia znany był także pod kilkoma innymi imionami – Takezō Shinmen,  Bennosuke Miyamoto czy Dōraku Niten. Pierwszy zwycięski pojedynek miał stoczyć już jako trzynastolatek. W czasie bitwy pod Sekigaharą w 1600 roku jako nastoletni chłopak walczył po przegranej stronie lojalistów Toyotomiego Hideyoshiego. Po bitwie stał się rōninem (samurajem bez pana), a w 1605 roku wyruszył w swego rodzaju podróż inicjacyjną, by toczyć pojedynki i doskonalić techniki szermiercze.

Jak sam deklarował, zwyciężył ponad 60 razy (co jest ogromną liczbą jak na tamte realia), a jego najsłynniejszym starciem miał być pojedynek z 1612 roku, gdy przeciw niemu stanął Sasaki Kojirō, samuraj rodziny Hosokawa, dorównujący Miyamoto umiejętnościami. Według najpopularniejszej wersji Musashi powalił dzierżącego katanę oponenta jednym pchnięciem drewnianego, wystruganego z wiosła miecza. Warto jednak pamiętać, że niektórzy badacze podają w wątpliwość istnienie Kojirō, a jak wskazuje Stephen Turnbull, jeden z odkrytych pod koniec XX wieku manuskryptów sugeruje, że Musashiemu towarzyszyła grupa popleczników, którzy mieli dobić ogłuszonego ciosem Kojirō. Również inne niejednoznaczne opowieści tego typu stawiają pod znakiem zapytania legendę samotnego, niepokonanego samuraja.

Osiągnąwszy mistrzostwo miecza, zwieńczeniem którego miał być pojedynek z Kojirō, Musashi Miyamoto osiadł w Kioto, gdzie otworzył szkołę szermierki. Dalsze lata jego życia znaczyły kolejne przerywane okresy wędrówek i służby wojskowej. Stworzył autorski styl walki dwoma ostrzami Hyōhō Niten Ichi-ryū, a także, co wpisuje się szerszą tendencję transformacji kasty samurajów z tamtego okresu, zasłynął jako zdolny malarz, rzeźbiarz, kaligraf, a nawet filozof. Jego malowidła ptaków, zatytułowane „Koboku meikakuzu” oraz „Rozanzu” są rozpoznawalne do dziś i trafiają nawet jako nadruki na ubrania!

Pod koniec swojego życia Musashi Miyamoto napisał też znany filozoficzno-wojskowy traktat „Księga Pięciu Kręgów”, którego wskazania, pierwotnie przeznaczone dla wojowników, mają też szerszy wymiar dotyczący każdego człowieka. Miyamoto kończył „Księgę Pięciu Kręgów” w zasadzie na łożu śmierci, cierpiąc na ogromne boleści brzucha. Zmarł w 1645 roku. 

Ikona kultury nie tylko w Japonii

Choć Musashi Miyamoto cieszył się sławą już za życia, to po wiekach do popkultury wprowadziły go fikcyjne opowiadania Yoshikawy Eij'ego, drukowane w tokijskiej prasie od 1935 roku. Niepokonany samuraj był bohaterem wielu współczesnych mang, anime czy filmów. Pojawiał się też w popularnych grach komputerowych jak Ghost of Yōtei. Oczywiście najbardziej znany jest w Japonii, jednak i zachodni odbiorcy mieli już niejedną okazję się z nim zapoznać. Jak samuraj zaprezentował się w „Baki-Dou”? Każdy może sprawdzić to osobiście.

Polecamy e-book Piotra Bejrowskiego i Natalii Stawarz – „Afryka we krwi. Konflikty – zbrodnie – ludobójstwo”

Bibliografia:

• Britannica
• Miyamoto Musashi, Księga pięciu kręgów, za: holybooks.com
• National Geographic
• Turnbull Stephen, The lone samurai and the martial arts, wyd. Arms and Armour, Londyn 1990.