Nie żyje Wanda Traczyk-Stawska, była uczestniczka Powstania Warszawskiego

 „Odeszła Bohaterka wielu pokoleń. Pani Wanda Traczyk-Stawska »Pączek«. Żołnierka Powstania Warszawskiego. Autorytet” – napisał wiceminister kultury Maciej Wróbel w serwisie X. 

Informacja o śmierci Wandy Traczyk-Stawskiej pojawiła się również na oficjalnym profilu miasta Warszawy.

Odeszła nasza Bohaterka. Kochana Pani Wanda Traczyk-Stawska ps. „Pączek". Żołnierka Armii Krajowej, uczestniczka Powstania Warszawskiego, Honorowa Obywatelka Warszawy. Nauczycielka, autorytet, drogowskaz – dla nas wszystkich. Przez całe życie uczyła nas tego, co najważniejsze: odwagi, godności, miłości do drugiego człowieka i do miasta. Każde jej słowo, każda jej postawa były lekcją, której nie można zapomnieć. I nie zapomnimy. To, co nam przekazała – zostaje z nami. W naszych sercach, w naszych wyborach, w tym, jak pamiętamy i jak żyjemy.  Dziękujemy za wszystko, Pani Wando. Najukochańsza, Najwspanialsza. Warszawa o Pani nie zapomni.

Kim była Wanda Traczyk-Stawska?

Wanda Traczyk-Stawska urodziła się 7 kwietnia 1927 roku w Warszawie. Od 1942 roku angażowała się w konspirację niepodległościową. Jako członkini Szarych Szeregów brała udział w małym sabotażu oraz w akcji „N” – tajnej akcji dywersyjno-propagandowej i psychologicznej prowadzonej przez Związek Walki Zbrojnej i Armię Krajową przeciwko Niemcom. W ramach tych działań dostarczała m.in. konfidentom listy z ostrzeżeniem, że jeśli nie zaprzestaną swojej działalności, zostaną wykonane na nich wyroki śmierci.

Mając 17 lat, wzięła udział w Powstaniu Warszawskim – jako strzelec i łączniczka Oddziałów Osłonowych Wojskowych Zakładów Wydawniczych (WZW) – Biura Informacji i Propagandy – Komendy Głównej Armii Krajowej. Po śmierci Witolda Kruczka, ps. „Kruk” 16 października 2024 roku była ostatnią żyjącą członkinią tego oddziału. Walczyła także w Śródmieściu Południowym i Powiślu. W konspiracji posługiwała się pseudonimami „Pączek” i „Atma”.

6 września 1944 roku została ciężko ranna odłamkami granatnika. Po kapitulacji powstania trafiła do niewoli niemieckiej – była jeńcem Stalagu VIII B Lamsdorf, Stalagu IV B, Stalagu IV E i Stalagu VI C. W tym ostatnim doczekała wyzwolenia. 

Trafiła najpierw do Włoch, a potem do Palestyny (wówczas pod brytyjskim mandatem), do Szkoły Młodszych Ochotniczek w Nazarecie w Palestynie. Tam zrobiła małą maturę i podjęła naukę w liceum pedagogicznym. Do Polski wróciła w 1947 roku. Po ukończeniu studiów na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego podjęła pracę w Szkole Specjalnej nr 6 dla dzieci specjalnej troski na Pradze. Przez lata pracowała też jako nauczycielka w Podstawowej Szkole Specjalnej nr 3 przy ul. Ząbkowskiej. Jednocześnie angażowała się w działalność społeczną.

W sposób szczególny poświęciła się upamiętnianiu ofiar Powstania Warszawskiego – zajmowała się odszukiwaniem mogił powstańczych na terenie miasta, była inicjatorką opieki nad cmentarzem Powstańców Warszawy oraz współinicjatorką ustanowienia 2 października Dniem Pamięci o Cywilnej Ludności Powstańczej Warszawy. Była też przewodniczącą Społecznego Komitetu ds. Cmentarza Powstańców Warszawy przy Światowym Związku Żołnierzy Armii Krajowej. 

Za swoją działalność została uhonorowana licznymi odznaczeniami – m.in. Krzyżem Walecznych, Krzyżem Armii Krajowej i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Polecamy e-book Darii Czarneckiej – „Przewodnik po Polskim Państwie Podziemnym 1939-45”

Źródła:

www.portalsamorzadowy.pl, www.wiadomosci.onet.pl, www.1944.pl