Norwegia: W wieku 89 lat zmarł król Harald V - pierwszy monarcha Norwegii urodzony na norweskiej ziemi od 567 lat
Norwegia pogrążyła się w żałobie po śmierci Haralda V. Monarcha panował od 1991 roku i w chwili śmierci był najstarszym panującym królem w Europie. Liczący 89 lat władca był trzecim monarchą Norwegii (po swoim dziadku Haakonie VII i ojcu Olafie V) po odzyskaniu przez kraj pełnej niezależności w XX wieku i pierwszym urodzonym na norweskiej ziemi od 567 lat. Oceniany był jako reformator i zarazem bardzo popularny monarcha, który panował w czasie głębokich przemian społecznych, gospodarczych i kulturowych Norwegii.
Harald V rządził Norwegią przez trzy dekady
Harald urodził się 21 lutego 1937 roku jako syn następcy tronu Olafa i księżnej Märthy. Był pierwszym księciem urodzonym w Norwegii od 567 lat, co samo w sobie miało duże znaczenie symboliczne dla młodej monarchii norweskiej. Norwegia odzyskała pełną niezależność dopiero w 1905 roku, a dynastia panująca była stosunkowo nowa w porównaniu z wieloma europejskimi rodami królewskimi.
Jego dzieciństwo zostało naznaczone II wojną światową. Po niemieckiej inwazji na Norwegię w 1940 roku rodzina królewska musiała opuścić kraj. Król Haakon VII i następca tronu Olaf udali się do Wielkiej Brytanii, skąd wspierali norweski rząd emigracyjny. Natomiast mały Harald wraz z matką i siostrami trafił najpierw do Szwecji, a potem do Stanów Zjednoczonych. Po powrocie do kraju kontynuował naukę w szkole Smestad w Oslo, a później w szkole Katedralskole. Następnie podjął studia na Uniwersytecie w Oslo. Uczęszczał także do Norweskiej Szkoły Oficerów Kawalerii w Trandum, a poźniej do Norweskiej Akademii Wojskowej, której został absolwentem w 1959 roku. Był też zapalonym sportowcem. Szczególnie mocno kojarzono go z żeglarstwem. Reprezentował Norwegię na igrzyskach olimpijskich, a pasja do morza i aktywności fizycznej dobrze wpisywała się w norweską kulturę.
Pod koniec lat 60. poślubił Sonję Haraldsen, a ich związek był szeroko komentowany, ponieważ wybranka jego serca nie pochodziła z rodziny królewskiej ani arystokratycznej. Małżeństwo to można odczytywać jako zapowiedź przemian, które później objęły wiele europejskich monarchii. Dawne reguły dynastyczne zaczęły ustępować miejsca bardziej współczesnemu rozumieniu małżeństwa, wyboru osobistego i relacji między monarchią a społeczeństwem.
Norweski tron objął mając 54 lata. Nastąpiło to 17 stycznia 1991 roku, po śmierci swojego ojca, króla Olafa V, który cieszył się popularnością. Harald stanął zatem przed trudnym zadaniem. Niewątpliwie mu się to udało. Nazywano go bowiem „hele Norges bestefar„, czyli dziadkiem całej Norwegii. Zbudował też wizerunek króla spokojnego, zdyscyplinowanego, obowiązkowego i raczej powściągliwego. Jego panowanie przypadło na czas, gdy Norwegia była już jednym z najbogatszych i najbardziej stabilnych państw świata. Dochody z ropy i gazu, rozwój państwa dobrobytu, wysoki poziom zaufania społecznego oraz aktywna polityka międzynarodowa uczyniły z Norwegii kraj często przywoływany jako model nowoczesnego państwa północnoeuropejskiego.
Śmierć władcy Norwegii
Harald V zmarł 28 sierpnia 2026 roku w wieku 89 lat. Norweski dwór królewski podał, że odszedł spokojnie w szpitalu Rikshospitalet w Oslo o godz. 6:35 rano.
Źródła:
Norwegian Embassy in Washington,
Polecamy e-book Michała Beczka – „Wikingowie na Rusi”
Książka dostępna również jako audiobook!
