Zmiany na mapie świata: Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło przełomową rezolucję
Zobacz także:
W piątek, 4 września 2026 roku, Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych podjęło historyczną decyzję, która może na zawsze zmienić sposób, w jaki postrzegamy świat. Rezolucja „Correct the Map” („Poprawić mapę”), zainicjowana przez Togo w imieniu państw afrykańskich i poparta przez Unię Afrykańską oraz Bahamy, wzywa do odejścia od powszechnie stosowanego odwzorowania Mercatora na rzecz map wierniej oddających rzeczywiste rozmiary kontynentów.
Za przyjęciem dokumentu opowiedziały się aż 164 państwa członkowskie. Wśród krajów popierających rezolucję znalazły się m.in. Francja i Wielka Brytania. Sześć krajów wstrzymało się od głosu. To: Estonia, Gruzja, Litwa, Mołdawia, Serbia i Ukraina, a przeciwko zagłosowały wyłącznie Stany Zjednoczone.
USA i wizja nowego porządku na mapach świata
Przypomnijmy, że obecny prezydent USA Donald Trump śmiało poczyna sobie z kwestią nazw geograficznych, a do międzynarodowych regulacji ma wyjątkowo luźny stosunek. W ubiegłym tygodniu ogłosił zmianę nazwę jeziora Ontario na „Lake America”. Działania tego z nikim nie konsultował. Co więcej, po deklaracji prezydenta amerykański system GNIS (Geographic Names Information System), czyli oficjalna baza danych nazw geograficznych rządu federalnego, naniósł poprawki. Wspomniana zmiana ma być pokłosiem trwającego sporu handlowego z Kanadą. W tym miejscu należy jednak wspomnieć o genezie nazwy jeziora. W języku rdzennych mieszkańców tych terenów, czyli Indian Huron ma ona bowiem oznaczać „wielkie jezioro”. Tak samo nazywa się też kanadyjska prowincja. Tę nazwę wprowadzono jednak dopiero 200 lat później.
To nie koniec pomysłów amerykańskiego prezydenta związanych ze zmianami na mapie świata, które wprowadza w życie od początku stycznia 2025 roku. Kolejne koncepcje sukcesywnie ujawnia. Wśród tych „projektów” znalazła się m.in. zmiana nazwy Zatoki Meksykańskiej na Zatokę Amerykańską, o czym pisaliśmy już na łamach Histmaga (TUTAJ). Oba przypadki łączy jedno - są to akweny transgraniczne. Zmiana nazwy przez USA nie skutkuje automatycznie koniecznością zmiany stosowanej dotąd nazwy przez inne kraje.
Czym jest odwzorowanie Mercatora i dlaczego budzi kontrowersje?
Mapa, której dotyczy toczący się spór została stworzona w 1569 roku, a więc w czasach wielkich odkryć geograficznych, przez flamandzkiego kartografa Gerardusa Mercatora (1512-1594). Miała służyć głównie do celów nawigacyjnych, a powstała z myślą o żeglarzach. Jej główną zaletą jest to, że linie stałego kursu (loksochromy) są na niej przedstawione jako linie proste, co ułatwia nawigację morską.
Zawiera jednak pewne istotne uproszczenia, ponieważ odwzorowanie Mercatora zniekształca proporcje. Obszary położone bliżej równika wizualnie ukazano jako zdecydowanie mniejsze niż te znajdujące się w pobliżu biegunów. Proporcje zostały zatem zachwiane. W wielu opracowaniach przytaczany jest przykład Grenlandii, której wielkość na mapie jest porównywalna do wielkości Afryki. Tymczasem w rzeczywistości Afryka jest około 14 razy większa od Grenlandii.
Przeciwnicy map Mercatora od dawna alarmowali, że stosowane w kartografii wyolbrzymianie rozmiarów Europy i Ameryki Północnej nie tylko utrwala postrzeganie wyższości Zachodu, ale może być traktowane jako „kartograficzny kolonializm”. W rezolucji ONZ również wskazano, że wspomniane zniekształcenia przyczyniają się do „symbolicznego pomniejszania” Afryki, Ameryki Łacińskiej i Azji Południowej oraz utrwalania niezbilansowanego obrazu świata.
W zamian zaproponowano odwzorowanie Equal Earth, które zostało opracowane w 2018 roku. To mapa równopowierzchniowa, która znacznie dokładniej oddaje rzeczywiste proporcje powierzchni kontynentów. Na mapie Equal Earth Europa wyraźnie się kurczy, Brazylia rośnie, Grenlandia drastycznie maleje, a Afryka zyskuje swoje prawdziwe, imponujące rozmiary. Dzięki dokonanej korekcie rozmiary kontynentu afrykańskiego zostaną właściwie odzwierciedlone na mapach świata. Warto podkreślić, że rezolucja nie ma mocy wiążącej i nie wprowadza całkowitego zakazu używania odwzorowania Mercatora.
Źródła:
- A. Stimpson, Mapa świata, którą wszyscy znamy, wprowadza w błąd. Co naprawdę zrobił Gerard Merkator? [online:] www.national-geographic.pl, odczyt w dn. 5.09.2026 r.
- J. Matoga, ONZ przyjęła rezolucję w sprawie map świata. Odchodzimy od Mercatora [online:] www.rmf24.pl, odczyt w dn. 5.09.2026 r.
- www.thewillnews.com, odczyt w dn. 5.09.2026 r.
- ANI, Africa now bigger in world map, 164 countries back resolution [online:] www.tribuneindia.com, odczyt w dn. 5.09.2026 r.
- Ch. Ouma, 164 countries vote to change world map: What it means for Kenya & Africa [online:] www.pulse.co.ke, odczyt w dn. 5.09.2026 r.
