Europa Wschodnia

„Sowieci a polskie podziemie 1943-1946. Wybrane aspekty stalinowskiej polityki represji” - red. Ł. Adamski, G. Hryciuk, G. Motyka - recenzja i ocena

Rok 1943 - rok złych wróżb, jak określił go w swoich wspomnieniach Tadeusz Katelbach. W tym roku zakończył się trwający od 1941 r. sojusz między ZSRS a Rzeczpospolitą. Choć bardziej adekwatne byłoby raczej mówienie o okresie wymuszonej normalizacji stosunków dyplomatycznych. Od 1943 r. ZSRS stało się „sojusznikiem naszych sojuszników”.

Grzegorz Rutkowski

Ciekawostki i rocznice

Rommel, Żukow, Patton... generałowie II wojny światowej, których warto znać Galeria

Dowodzili na froncie wschodnim i zachodnim, Afryce i dalekiej Azji. Do dziś ich operacjami interesują się miłośnicy historii wojskowości. Oto generałowie II wojny światowej, których warto znać. A które postacie Wy byście tu umieścili?

Tomasz Leszkowicz

Dagmara Dworak - „Kromka Chleba” - recenzja i ocena

Wspomnienia osób, które doświadczyły piekła zesłania na Sybir, są zawsze niezwykle trudne w odbiorze. Są one potęgowane tym bardziej, jeśli o tych losach opowiada dwójka małych dzieci.

Kamil Kartasiński

Sowieckie represje na Litwie w 1945 roku

Totalna klęska Niemców na froncie wschodnim oznaczała koniec początek zupełnie nowej okupacji. Odczuli to nie tylko Polacy, ale również Litwini, przyłączeni do komunistycznego imperium. Co przyniosła Litwie aneksja sowiecka?

Arūnas Bubnys

„Sowieci a polskie podziemie 1943-1946. Wybrane aspekty stalinowskiej polityki represji” (informacja)

Prezentowany tom studiów zawiera artykuły napisane przez historyków z Polski, Rosji, Ukrainy i Litwy, naświetlające różnorakie aspekty polityki ZSRR wobec Polaków oraz narodów ościennych w latach czterdziestych XX w. W tekstach poruszono m.in. kwestie sowieckich obław i rzezi wołyńskiej. Publikacja pod red. Łukasza Adamskiego, Grzegorza Hryciuka i Grzegorza Motyki.

Mat. pras. , Maciej Zaremba

Rewolucja lutowa 1917 roku – Rosja o krok od demokracji

Rewolucja lutowa 1917 roku jest w historii Rosji jedyną w pełni zwycięską rewolucją demokratyczną. Dała ona szansę na przeobrażenie caratu w nowoczesne państwo prawa. Niestety, w ciągu zaledwie kilku miesięcy jej zdobycze zostały zaprzepaszczone...

Konrad Ruzik

Multimedia

Rosja przed rewolucją lutową! video

Przez kilka dziesięcioleci prowadzących do I Wojny Światowej historia Rosji pełna była zawirowań i zmian, w tym zmian społecznych. Cesarstwem rządziła potężna dynastia Romanowów. O historii Rosji w drugiej połowie XIX wieku i na początku wieku XX opowiadają twórcy programu "The Great War na swoim kanale YouTube!":https://www.youtube.com/channel/UCUcyEsEjhPEDf69RRVhRh4A

Maciej Zaremba

Wydarzenia

Jak uczynić Dzień Kobiet niezapomnianym? – debata na temat rewolucji lutowej 1917 roku

Czy warto chodzić na seanse spirytystyczne? Co robić kiedy nie ma co jeść? Jak uniknąć wysłania na front? Jak wiele w życiu może zależeć od naszych wrogów? Niezależne Zrzeszenie Studentów Uniwersytetu Warszawskiego zaprasza na debatę w ramach projektu „Bliżej historii”. Debata pod patronatem naszego portalu!

Opinie

Jak Polacy zawłaszczyli szlachtę

Zgodnie z ukraińskim, ale również i białoruskim stereotypem Polak jest „ponem” i to każdy, bez względu na jego faktyczne pochodzenie.

Paweł Rzewuski

Ciekawostki i rocznice

Rzeź wołyńska – historia i pamięć o zbrodni UPA

Rzeź wołyńska to okrutna zbrodnia dokonana w latach 1943 - 1944. Ukraińscy nacjonaliści z UPA spowodowali, że Wołyń i Kresy spłynęły krwią Polaków. Dlaczego zbrodnia wołyńska była tak okrutna? Czy rzeź wołyńska to ludobójstwo? Jak tę trudną relacje przedstawił film „Wołyń” Wojciecha Smarzowskiego? Jak prezentuje się stan badań na temat wołyńskiej zbrodni. I jak Wołyń 43' funkcjonuje we współczesnej pamięci Polaków i Ukraińców? O tym wszystkim przeczytacie w naszych artykułach.

Redakcja

Włodzimierz Spasowicz - „Śmierć w rzece Kura i inne zagadki kryminalne” - recenzja i ocena

Czy wszystko co ma związek ze sprawami kryminalnymi jest z definicji fascynujące? Jak się okazuje – niestety nie.

Paweł Rzewuski

Françoise Thom – „Beria. Oprawca bez skazy” – recenzja i ocena

Ławrientij Pawłowicz Beria – szef NKWD, którego potęgi oraz wpływów bał się sam Józef Stalin. Kim był ten kaukaski Rastignac, który po śmierci dyktatora Związku Radzieckiego chciał diametralnie zmienić ustrój państwa, który przez lata sam współtworzył?

Kamil Kartasiński

Wywiady

Temat drugiej wojny światowej ciągle nie jest zakończony

Do Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami im. Witolda Pileckiego trafią dokumenty z Instytutu Hoovera w Stanford, dotyczące ofiar okupacji sowieckiej z lat 1939-1941. Z doktorem Maciejem Siekierskim, archiwistą i opiekunem Kolekcji Europejskiej tej instytucji, rozmawia Bartosz Bolesławski.

Bartosz Bolesławski

Andrzej Andrusiewicz – „Złoty sen. Rosja w XIX i XX wieku. Sprawy i ludzie” – recenzja i ocena

Rosja to nie tylko „stan umysłu”, ale też fascynujący kraj, niezwykła historia i jedyna w swoim rodzaju kultura. Może warto na Rosję spojrzeć nieco inaczej? Do tego gorąco zachęca nas Andrzej Andrusiewicz.

Paweł Sztama

Alaska, czyli rosyjska Ameryka

Alaska to największy stan USA. Nie zawsze jednak należała do Stanów. Od początku XVII wieku imperium rosyjskie stale zajmowało nowe terytoria. Gdzie stanął rosyjski żołnierz, tam po wsze czasy miała już być Rosja. Ale zdarzył się zupełnie niezwykły wyjątek od tej reguły: Rosja sprzedała Alaskę rządowi w Waszyngtonie. Dlaczego?

Andrzej Andrusiewicz

Wywiady

Nadieżda Mandelsztam – strażniczka pamięci o zapomnianym mężu

Drugi tom wspomnień Nadieżdy, żony poety Osipa Mandelsztama, pokazują nie tylko to wyjątkowe małżeństwo, ale również panoramę historii Rosji w XX wieku. Jakim wyzwaniem było przetłumaczenie tego dzieła? Rozmawiamy o tym z Jerzym Czechem, ich tłumaczem i redaktorem.

Tomasz Leszkowicz

Michaił Bułhakow w kleszczach komunizmu: Wolność słowa po sowiecku.

Michaił Bułhakow, twórca „Mistrza i Małgorzaty”, jednego z najważniejszych dzieł XX wieku, jak i inni niezależni pisarze tworzący w ZSRR musieli zmagać się z wieloma trudnościami. Bułhakow nie był tu wyjątkiem.

Michał Kołakowski

Marta Panas-Goworska, Andrzej Goworski – „Naukowcy spod czerwonej gwiazdy” – recenzja i ocena

Czy prawdziwa nauka wymaga wolności? Jak dowodzi przykład naukowców sowieckich - nie zawsze.

Juliusz Iwanicki

Nadieżda Mandelsztam – „Wspomnienia. Druga księga” – recenzja i ocena

Czytanie wspomnień jest zawsze wejrzeniem w intymny świata autora. Jednak zazwyczaj to on zaprasza nas, czytelników, żeby ujrzeć rzeczywistość jego oczami. Nie inaczej jest z Nadieżdą Mandelsztam.

Piotr Burak

Newsy

Kradzież w Lwowskiej Galerii Sztuki. Zniknęły starodruki warte miliony dolarów

Przed kilkoma dniami dyrektor Lwowskiej Galerii Sztuki poinformował, że ze zbiorów zniknęło prawie 100 bezcennych starodruków.

Antoni Olbrychski

1 Dywizja im. Tadeusza Kościuszki a Żydzi

1 Dywizja im. Tadeusza Kościuszki rekrutowała się m.in z Żydów. Rola odgrywana przez nich w budowie komunizmu wciąż budzi kontrowersje. Jak się okazuje ich wkład obejmował nie tylko kulturę, naukę czy tajną policję. Bez żydowskich żołnierzy nie byłoby także Wojska Polskiego tworzonego w Związku Sowieckim.

Klemens Nussbaum

Wielka czystka. Jak gniew Stalina dotknął społeczeństwo ZSRR?

Ponoć nie ma bardziej niebezpiecznej siły niż władca, który obawia się stracić przywództwo. Potrafi się on bowiem posunąć do niewyobrażalnych aktów przemocy i ucisku wobec ludu. Świetnym tego przykładem był Józef Stalin i rozpętana przez niego wielka czystka.

Nadieżda Mandelsztam - życie u boku poety

Bycie żoną poety jest wielki wyzwaniem. A co dopiero wtedy, gdy na naszych oczach upadają imperia i szaleje terror?

Nadieżda Mandelsztam

Marek Teler , Przemysław Mrówka

Simon Sebag Montefiore – „Romanowowie, 1613-1918” – recenzja i ocena

Historia rodu Romanowów wciąż budzi zainteresowanie historyków. Mierzy się z nią również nowa książka Simona Sebaga Montefiore. Czy warto po nią sięgnąć?

Przemysław Piotr Damski

Multimedia

Dlaczego w Czeczenii wybuchła wojna? audio

Dlaczego na Kaukazie od dwóch wieków trwa konflikt Rosjan i Czeczenów? Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z Przemysławem Mrówką, autorem e-booka „Krwawy Kaukaz: Czeczenia”.

Wywiady

Stereotypy o Rosji należy łamać

Jak rozumieć historię Rosji? Jak ją interpretować? Jak unikać schematów z tym związanych? Między innymi o tym opowiada nam prof. Andrzej Andrusiewicz, autor książki „Złoty sen. Rosja XIX - XX wieku. Sprawy i ludzie”, wydanej przez Wydawnictwo Literackie.

Doniecka Republika Ludowa walczy z „faszyzmem”

Wschodnie tereny Ukrainy znajdują się pod kontrolą samozwańczych „republik”. Ich przywódcy zaklinają się, że walczą z faszyzmem. O co w tym wszystkim chodzi?

Tim Judah

Przeklęta flotylla – rejs Drugiej Eskadry Oceanu Spokojnego

Gdy wojska japońskie zamknęły w oblężeniu Port Arthur, cała rosyjska flota dalekowschodnia znalazła się w niebezpieczeństwie. By ocalić ją oraz jej bazę, Petersburg zdecydował się na desperackie posunięcie...

Przemysław Mrówka

Front wschodni i mróz: najlepszy sojusznik Stalina

Największym zwycięzcą II wojny światowej był Związek Sowiecki. Ale nigdy nie byłoby to możliwe, gdyby nie najlepszy sprzymierzeniec Stalina - mróz.

Maciej Rosalak

Multimedia

Historia Ukrainy w 10 minut! video

Czym jest Ukraina? Kim są Ukraińcy? Co łączy ich z Polakami, a co z Rosjanami? Skomplikowaną historię tego kraju od Słowian, przez Hetmanów i Kozaków z "Ogniem i mieczem" czy Rzeczpospolitą Trojga Narodów po UPA, Wołyń i wojnę polsko-ukraińską przedstawiają autorzy kanału Historia w 5 minut w portalu YouTube!

Historia w 5 minut

Andrzej Andrusiewicz – „Złoty sen. Rosja XIX - XX wieku. Sprawy i ludzie” (informacja)

Wartość „Złotego snu” leży nie tylko w wytrawnym pisarstwie, atrakcyjnym przedmiocie lektury i naukowej rzetelności, ale także w nowych odkryciach archiwalnych i niepublikowanych w Polsce dziełach, które przysłużyły się treści książki. To portret imperium rosyjskiego i sowieckiego w XIX i XX wieku.

Krystyna Kurczab-Redlich – „Wowa, Wołodia, Władimir. Tajemnice Rosji Putina” - recenzja i ocena

Dla niektórych jest modelowym mężem stanu, ale w Europie raczej nie cieszy się najlepszą prasą, szczególnie od czasu aneksji Krymu. Również obraz Władimira Putina, odmalowany w tej książce jest daleki od pozytywnego. Czy słusznie?

Michał Gadziński

Zdławić opozycję. System partyjny w Polsce 1945–1947

Na konferencji jałtańskiej mocarstwa ustaliły, że po zakończeniu wojny w Polsce odbędą się wolne i nieskrępowane wybory. Komuniści dopuścili więc swoją polityczną konkurencję do głosu, ale było to tylko działanie pozorowane. Władzy raz zdobytej nie zamierzali wcale oddawać. Jak wyglądał system partyjny w Polsce w pierwszych latach po zakończeniu II wojny światowej?

Łukasz Ścisłowicz

K.Piskała, L. Popek, T. Potkaj - „Kres. Wołyń, historie dzieci ocalonych z pogromu” - recenzja i ocena

Dramatyczne losy ofiar zbrodni wołyńskiej do dziś budzą przerażenie. Ta książka idzie jednak jeszcze krok dalej, prezentując szokujące losy polskich dzieci zagubionych wśród ludobójczego szału.

Rafał Brodacki

Grzegorz Motyka – „Wołyń ’43” – recenzja i ocena

Przez lata pozostawała największą zapomnianą zbrodnią na Polakach. Dziś rzeź wołyńska jest obecna w powszechnej świadomości. Jaki miała przebieg? Jakie jest miejsce tej zbrodni w stosunkach polsko-ukraińskich?

Grzegorz Rutkowski

Październikowe nowości Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego!

„Spadkobiercy zapomnianych królestw” Gerarda Russella, „Czas wojny. Opowieści z Ukrainy” Tima Judaha oraz „Kair. Historie miasta” Nezara AlSayyada to październikowe nowości Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Polecamy je Waszej uwadze!

O godność i przetrwanie – polskie samoobrony na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej

Gdy w 1943 roku sotnie UPA na dobre rozpoczęły eksterminację Polaków mieszkających na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, jasna stała się jedna rzecz – można się bronić lub zginąć w straszliwych męczarniach. Lokalne społeczności polskie zaczęły więc organizować się w oddziały samoobrony, podejmując często nierówną walkę...

Październikowe nowości Wydawnictwa Dolnośląskiego!

„Sekrety carów. Intrygi, skandale i zbrodnie Romanowów” Michaela Farquhara oraz „Uczone siostry” Natachy Henry to październikowe nowości Wydawnictwa Dolnośląskiego. Polecamy je Waszej uwadze!

Konrad Piskała, Leon Popek, Tomasz Potkaj

Wspomnienia

Wołyń 1943: rzeź Polaków w Daniłówce

Ludobójstwo na Wołyniu w latach 1943 - 1944 było przez lata jedną z najbardziej zapomnianych zbrodni dokonanych na Polakach. Dziś przywracamy pamięć ofiar. Oto wstrząsająca relacja ze wsi Daniłówka.

Opinie

Historia nauczycielką życia? Refleksje po filmie „Wołyń”

Po obejrzeniu filmu Wojciecha Smarzowskiego zadałem sobie pytanie jaki sens mają słowa rzymskiego filozofa Cycerona.

Kamil Kartasiński

UPA jak AK? Mitologizacja banderowców na Ukrainie

Każdy nacja potrzebuje swoich bohaterów – ich posiadanie jest istotnym elementem budowania tożsamości narodowej. Część Ukraińców do roli tej wybrała członków OUN-UPA, zwanych też „banderowcami". To w oczywisty sposób stwarza wiele problemów. Jak wygląda mitologizacja banderowców na Ukrainie?

Grzegorz Motyka – „Wołyń '43” (informacja)

Wołyń ’43 to arcyważny głos w dyskusji, jaką wywołuje premiera filmu Wojciecha Smarzowskiego Wołyń. Jak podkreśla sam reżyser filmu książka zawiera _wszystko, co powinieneś wiedzieć, żeby zrozumieć film Wołyń_.

Wołyń – reż. W. Smarzowski – recenzja i ocena filmu

Może zabrzmi to dramatycznie, ale „Wołyń” to najlepsza produkcja historyczna od lat. Piszę to z pełną świadomością konsekwencji tego stwierdzenia. Nie stawia politycznych tez, nie sądzi katów, nie wychwala ofiar. Po prostu boli… i nie pozostawia miejsca na dyskusje o racjach jednych albo drugich, bo zło zawsze pozostaje złem.

Marcin Sałański

„Stalin - słowo jak dzwon!” – o przelotnym pięknie i sile komunizmu

Choć dziś trudno to sobie wyobrazić, ideom komunizmu uległo swego czasu wielu polskich inteligentów. Czemu był on dla nich tak pociągający?

Mateusz Kuryła

Wiktor But. Polowanie na Handlarza Śmierci

W 2001 roku Bank Światowy uznał, że zaledwie 9 spośród 53 krajów Afryki można uznać za stabilne państwa. Chaos na Czarnym Lądzie, a także w innych częściach świata, doskonale potrafił wykorzystać Wiktor But, międzynarodowy handlarz bronią. Jego dobra passa musiała się jednak kiedyś skończyć.

Szymon Koziatek

Robert Ferguson – „Młot i krzyż. Nowa historia Wikingów” – recenzja i ocena

Chociaż od śmierci ostatniego grenlandzkiego wikinga minęło ponad pięćset lat, to wojownicy północy mają się ostatnio lepiej niż dobrze. Popularny jest serial o wikingach, coraz więcej mamy gier planszowych o epoce wikingów, modne są nawet „wikińskie fryzury”. Ten swoisty renesans nie ominął też rynku książkowego.

Przemysław Chudzik

Wrześniowe propozycje Wydawnictwa Dolnośląskiego!

„Młot i krzyż. Nowa historia Wikingów” Roberta Fergusona oraz „Gestapo. Mity i prawda o tajnej policji Hitlera” Franka McDonougha – to wrześniowe propozycje Wydawnictwa Dolnośląskiego. Polecamy je Waszej uwadze!

Nikita Pietrow – „Nowy ład Stalina. Sowietyzacja Europy 1945-1953” – recenzja i ocena

Budowa „imperium zewnętrznego” nie była dla Związku Radzieckiego zadaniem łatwym. A wszystko to odbywało się pod osobistym nadzorem samego Józefa Stalina.

Maurycy Mietelski

Wiktor But: Prawdziwa historia „Pana życia i śmierci”

Na zdewastowanym pasie startowym gdzieś w Afryce ląduje wysłużony Ił-76. W czasie gdy z pokładu wyładowywana jest pomoc humanitarna, załoga sprawnie zmienia numery rejestracyjne samolotu i przyjmuje nowy towar. Bardzo szybko miejsce żywności i środków opatrunkowych zajmują skrzynie wypchane bronią.

Szymon Koziatek

Philip Parker - „Furia ludzi Północy. Dzieje świata wikingów” - recenzja i ocena

Philip Parker, podróżnik i historyk, postanowił przedstawić całokształt dziejów Wikingów. Rozpoczyna od najazdu na Lindisfarne, a kończy na wikingomanii i współczesnych rekonstrukcjach historycznych. Czy jego cel się powiódł?

Przemysław Chudzik

Jarosław Dudek – „Chazarowie: Polityka, kultura, religia” – recenzja i ocena

Chazarowie to bez wątpienia lud tajemniczy i zagadkowy. Jerzy Strzelczyk zalicza ich do „zapomnianych narodów Europy”. Dziś możemy ich poznać na nowo.

Mateusz Okoński

Jak Adam Jerzy Czartoryski próbował zmienić Rosję?

Długi pobyt w Rosji i bliska przyjaźń z carem nie sprawiły, że Adam Jerzy Czartoryski zapomniał o ojczyźnie. W jaki sposób magnat walczył o sprawę polską?

Łukasz Ścisłowicz

Jak wikingowie zbudowali średniowieczną Ruś?

Na Zachodzie wikingowie byli okrutnymi grabieżcami, na Wschodzie przyczynili się do powstania państw. W jaki sposób nordyccy wojownicy i kupcy stworzyli średniowieczną Ruś?

Philip Parker

Philip Parker – „Furia ludzi Północy. Dzieje świata wikingów” (informacja)

Krew wikingów płynie w żyłach milionów mieszkańców Europy i Ameryki, a opowieść o ich podbojach, wyprawach odkrywczych i dokonaniach nie przestaje inspirować ludzi na całym świecie.

Traktat słobodyszczewski - pojednanie Kozaków z Rzeczpospolitą

Traktat słobodyszczewski, zwany też ugodą cudnowską zwieńczył walki prowadzone przez Rzecząpospolitą z Kozakami. Jak Polacy dogadali się z Kozakami i wspólnie pogonili Moskali?

Katarzyna Hoffman

Chazarowie przeszli na judaizm. Jak do tego doszło?

Chazarowie to plemię tureckich koczowników, które we wczesnym średniowieczu podjęło decyzję o wielkim znaczeniu. W chwili gdy Europa stopniowo przyjmowała chrześcijaństwo, koczownicy z Azji Centralnej przyjęli wiarę Żydów.

Jarosław Dudek

Opinie

Czy ofiara może być oprawcą? Czy oprawca może być ofiarą?

Wydaje się, że wszyscy mają problem ze współodpowiedzialnością Polaków, Ukraińców, Żydów, Białorusinów za przemoc, która wybuchła w Europie Środkowo-Wschodniej w XX wieku.

Paweł Rzewuski