Historia społeczna

Co groziło za zdradę w starożytnym Rzymie? Kary były naprawdę surowe

W 18 r. p.n.e. Oktawian August wprowadził Lex Iulia de adulteriis, czyniąc cudzołóstwo przestępstwem publicznym. Rygorystyczne przepisy nie traktowały jednak małżonków jednakowo. Komu groziły surowsze konsekwencje?

Rafał Gumiński

Wojna w byłej Jugosławii Galeria

Rozpad Jugosławii i kolejne konflikty z nim związane były szokiem dla Europy. Okazało się, że ponad 45 lat po zakończeniu II wojny światowej część Starego Kontynentu znowu mogła zostać pochłonięta przez krwawe starcia połączone z etnicznymi czystkami i wojennymi zbrodniami. Dawna Jugosławia cierpiała latami – i to przecież nie tak daleko nas.

Paweł Czechowski

Alberto Angela – „Miłość i seks w starożytnym Rzymie”

Miłość i seks w starożytnym Rzymie to trzecia część trylogii Alberta Angeli o życiu codziennym antycznych Rzymian w epoce największej potęgi ich imperium. Tym razem autor postanowił opowiedzieć nam – na tyle dokładnie i szczegółowo, na ile pozwalają zachowane materiały źródłowe – o sprawach najbardziej osobistych: miłości i relacjach intymnych, a także jak regulowały je prawo i zwyczaje. Ale czy ówcześni mieszkańcy imperium i jego stolicy naprawdę uważali sprawy związane z seksem za intymne?

Jak Justynian próbował zbudować idealne imperium?

W 532 roku Konstantynopol spłonął w powstaniu Nika, Justynian bez wahania stłumił bunt tysięcy swoich poddanych. To wtedy wzniósł niebiańską Hagię Sophię. Czy geniusz i potęga wielkiego imperium zawsze muszą rodzić się w piekle ludzkiej nędzy?

Anthony Kaldellis

Pomocnik Historyczny POLITYKI „Warszawa czasów Lalki”

9 września na rynku ukazał się nowy Pomocnik Historyczny POLITYKI „Warszawa czasów Lalki”. W tym roku na ekrany wchodzą aż dwie nowe ekranizacje powieści Bolesława Prusa, które odświeżają nasze spojrzenie na ówczesną Warszawę, miasto gubernialne w zaborze rosyjskim.

Mariusz Samp – „Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii” – recenzja i ocena

Czy średniowieczni Piastowie nadawaliby się na bohaterów kryminału? Zbrodnie, trucizny, zdrady i walkę o władzę znajdziemy w ich historii bez trudu. Mariusz Samp postanowił przyjrzeć się jej właśnie od tej mroczniejszej strony.

Nina Kucharczyk

Newsy

Wyjątkowe odkrycie archeologiczne w Danii. Remontował taras, odkrył skarb z epoki wikingów

W duńskim Rebild właściciel przydomowej działki dokonał sensacyjnego odkrycia. Podczas prac ogrodniczych natrafił na srebrne sztabki, biżuterię, monety i inne cenne artefakty z epoki wikingów ważące łącznie aż 18,5 kg. Znalezisko to może stanowić milowy krok w badaniach nad gospodarką i kulturą wczesnośredniowiecznej Skandynawii.

Krzysztof Izdebski

Od pałacu i uczonych po szpital. Niezwykła historia budynku z Krakowskiego Przedmieścia

Dom prawdziwego człowieka renesansu, „przeklęty” pałac magnata, jeden z najstarszych i najdłużej działających szpitali w Warszawie i punkt oporu Niemców w trakcie Powstania Warszawskiego. A wszystko to, pod jednym adresem na Krakowskim Przedmieściu… Jakie historie skrywa szpital św. Rocha?

Jakub Rogiński

Trevor Bryce – „Hetyci. Wojownicy z Anatolii” – recenzja i ocena

Kim byli Hetyci? Wojownikami, zdobywcami, a może twórcami jednej z najbardziej niezwykłych cywilizacji starożytnego świata? Trevor Bryce próbuje zajrzeć za kulisy ich życia. Czy udało mu się ożywić świat sprzed ponad trzech tysięcy lat?

Cezary Wołodkowicz

Narodziny kryminalistyki - posłuchaj piątego odcinka podcastu Histmaga! Podcast

Kiedy tortury i wymuszanie zeznań ustąpiły miejsca nauce? Jak narodziła się kryminalistyka? Kiedy odcisk palca stał się dowodem i czy wygląd człowieka może zdradzać jego kryminalne skłonności?

„Pani od zupy”. Polka przez blisko 40 lat karmiła potrzebujących w Australii. W Canberze stanął jej pomnik

„Soup Kitchen Lady”, „Matka Teresa z Canberry” lub po prostu Stasia – pod takimi określeniami znana była Stanisława Dąbrowski w Australii. Polka w 1964 roku przeprowadziła się do Canberry, gdzie przez dekady pomagała potrzebującym, rozdajac im darmową zupę, chleb i napoje. Choć w oczach lokalnej społeczności budziła podziw, sama zaprzeczała, jakoby robiła coś szczególnego. „To tylko zupa” – zwykła mawiać.

Katarzyna Łabicka

Syndrom sztokholmski: skąd ta nazwa?

O syndromie sztokholmskim słyszał niemal każdy. Co ciekawe, wiąże się on z jednym najbardziej zagadkowych wydarzeń w historii współczesnej kryminalistyki – napadem na bank Kreditbanken w Sztokholmie w 1973 roku.

Krzysztof Izdebski

Sławomir Koper, Tymoteusz Pawłowski – „Powstanie Warszawskie. Między faktami a legendą” – recenzja i ocena

Czy Godzina „W” była sukcesem czy porażką? Czy Armia Krajowa była rzeczywiście jedyną polską formacją walczącą w Warszawie? Dlaczego Armia Czerwona nie przyszła powstańcom z pomocą?

Joanna Olczak-Ronikier – „Korczak. Próba biografii” – recenzja i ocena

Janusz Korczak jest dziś legendą i jednym z pionierów nowoczesnej pedagogiki. Znamy jego dorobek, ale znacznie mniej oczywisty jest człowiek kryjący się za tą legendą. Jakim był człowiekiem, czym się kierował i dlaczego związał swoje życie z dziećmi? Na te pytania odpowiada Joanna Olczak-Ronikier w książce „Korczak. Próba biografii”.

Katarzyna Promińska

Detroit – jak bankrutował symbol amerykańskiego przemysłu?

Detroit w 1960 roku było najbogatszym miastem w USA. Stanowiło przemysłową potęgę, do której przybywano, by spełnić swój amerykański sen. W 2013 roku gubernator stanu Michigan stwierdził: „Detroit jest właściwie spłukane”. Jak doszło do upadku tego miasta i czy bankructwo oznacza koniec Detroit?

Jakub Jagodziński

Antyczny podręcznik hejtu. Jak Cyceron niszczył żartem?

W brutalnej rzeczywistości schyłkowej Republiki Rzymskiej dowcip rzadko służył tylko do rozbawiania towarzystwa. Dla polityków i mówców na Forum był on przede wszystkim bezwzględną bronią do niszczenia karier swoich rywali – właśnie w takim kontekście żart wykorzystywał ambitny Cyceron.

Krzysztof Izdebski

Za czym kolejka ta stoi… Kolejki w PRL

Kolejki pozostają jednym z głównych skojarzeń, jakie wiążą się z okresem realnego socjalizmu. Jak próbowano sobie z nimi radzić?

Przemysław Mrówka

Christopher Clark – „Wiosna rewolucji. Walka o nowy świat 1848–1849” – recenzja i ocena

„Wiosna rewolucji” Christophera Clarka to monumentalne, wciągające studium lat 1848–1849, które ukazuje, w jaki sposób stary porządek przejął rewolucyjne hasła, by uformować podwaliny współczesności.

Ewelina Piątkowska

Andrew Lownie – „Uprzywilejowani. Książę Andrzej i Fergie. Zdrady, skandale, upadek” – recenzja i ocena

Ta książka jest biografią podwójną, a zarazem aktem oskarżenia. Wobec księcia Andrzeja, Sarah Ferguson i całego systemu ochronnego, otaczającego przez dekady brytyjską rodzinę królewską. A przecież wszystko zaczyna się od sceny cokolwiek bajkowej.

Michał Przeperski

Wywiezieni na Sybir. Zapomniana historia polskich zesłańców z Podlasia

Nie byli powstańcami, płacili podatki, a nawet modlili się za cara. Mimo to carskie władze zesłały ich wraz z rodzinami na Sybir. Co sprawiło, że dwunastu chłopów z Podlasia stanęło przed sądem?

Alexey Reshtenko

Zaczęło się od kary – narodziny harcerstwa w Polsce

Na początku XX wieku nie tylko odrodził się niepodległy i wolny kraj, lecz także urzeczywistniła się pewna idea, która przetrwała do dzisiaj, i mimo burzliwej historii, posiada już ponad 100-letnią tradycję. Jaką historię ma polskie harcerstwo?

Anna Szczykutowicz

Szymon Zdziebłowski – „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa” – recenzja i ocena

Moda na słowiańskość rozpala wyobraźnię, ale rzadko idzie w parze z faktami. Szymon Zdziebłowski w „Bogach Polski” zabiera nas w podróż, w której archeologiczna prawda okazuje się znacznie ciekawsza niż romantyczne mity.

Daria Czarnecka

Hilke Sellnick – „Gdańsk. Lata wolności” – recenzja i ocena

„Gdańsk. Lata wolności” to literacki portret miasta, które w rękach Hilke Sellnick staje się czymś więcej niż tylko tłem dla rodzinnych dramatów. To udane domknięcie cyklu, które z pewnością nie rozczaruje czytelników.

Bitwa pod Grunwaldem świętem narodowym? - posłuchaj czwartego odcinka podcastu Histmaga! Podcast

Dlaczego rocznica bitwy pod Grunwaldem nigdy nie została polskim świętem narodowym? Choć zwycięstwo z 1410 roku należy do najbardziej rozpoznawalnych wydarzeń w naszych dziejach, jego znaczenie nie zawsze było takie samo. Jak pamięć o tym wydarzeniu zmieniała się wraz z polityką i kolejnymi epokami?

Daniel E. Lieberman – „Historia ludzkiego ciała. Ewolucja, zdrowie i choroby” – recenzja i ocena

Czy nasze ciało to „przeżytek” w świecie nowoczesnych technologii? Daniel E. Lieberman w „Historii ludzkiego ciała” stawia odważną tezę: jesteśmy ewolucyjnymi niedopasowańcami, których największe sukcesy cywilizacyjne stają się źródłem współczesnych chorób.

Daria Czarnecka

„Stany Zjednoczone Ameryki. Dzieje potęgi”. Pomocnik Historyczny POLITYKI – recenzja i ocena

Dzieje Stanów Zjednoczonych nie po raz pierwszy są zagadnieniem poruszanym na łamach Pomocników Historycznych „Polityki”. „Dzieje potęgi” trafiają jednak do rąk czytelników w momencie dla USA szczególnym. Dopiero co świętowano 250-lecie Deklaracji Niepodległości, a władzę nad światowym mocarstwem sprawuje – w swojej niekonwencjonalnej, a wręcz nieprzewidywalnej drugiej kadencji – obecny lokator Białego Domu.

Michał Gadziński

Patrycja Hereć – „Pewnego razu na Ostrowie. Tom I” – recenzja i ocena

Patrycja Hereć w „Pewnego razu na Ostrowie” sięga po historię Dobrawy, by pokazać ją nie jako postać z podręcznika, lecz jako kobietę uwikłaną w misterną grę o kształt państwa.

Ewelina Piątkowska

Jak wyglądała „Zeta” w PRL? - posłuchaj trzeciego odcinka podcastu Histmaga! Podcast

Kompletna strata czasu i pieniędzy czy szkoła życia? A może klucz do poprawy bezpieczeństwa Polski? W czasach, gdy w Polsce coraz częściej wraca dyskusja o poborze i obowiązkowej służbie wojskowej, warto przypomnieć sobie, jak wyglądała ona w przeszłości.

Bernadetta Darska – „Republika ludzi młodych. Opowieść o nowym człowieku” – recenzja i ocena

Opowieść o „republice ludzi młodych” to przede wszystkim zderzenie powojennej wizji „nowego człowieka” z potrzebą roztoczenia opieki nad dziećmi i młodzieżą. O tym wszystkim w książce Bernadetty Darskiej.

Czy rewolucja przemysłowa ograniczyła nasza aktywność fizyczną?

Jaki wpływ na naszą dietę miała rewolucja przemysłowa? Czy postęp technologiczny przeprogramował aktywność ruchową ludności?

Daniel E. Lieberman

Pomocnik Historyczny POLITYKI „Stany Zjednoczone Ameryki. Dzieje potęgi”

Przedstawiamy drugą część opowieści o historii Stanów Zjednoczonych Ameryki (pierwsza, wydana w 2013 roku, doprowadziła dzieje USA do wybuchu I Wojny Światowej).

Konferencja na stulecie diecezji gdańskiej już za nami

Konferencja „Czas burzenia i czas budowania. Wokół stulecia biskupstwa gdańskiego (1925–2025)” przyniosła nie tylko bilans minionego wieku, ale przede wszystkim długą listę nowych pytań, przed którymi stoją dziś badacze. Prezentujemy relację z tego wyjątkowego wydarzenia.

Stworzyła własny język, pisała o medycynie i doradzała władcom. Kim była Hildegarda z Bingen?

Mistyczka, pisarka, kompozytorka, autorka dzieł medycznych i twórczyni własnego języka. O radę zwracali się do niej nawet królowie. Swoim życiorysem mogłaby obdarować kilka osób. Hildegarda z Bingen należała do najbardziej niezwykłych kobiet średniowiecznej Europy.

Rafał Gumiński

Anna Brzezińska – „Cierpliwe Genowefy, bezwstydne Magdaleny”

Bankierki i niewolnice, ladacznice i urzędniczki, żebraczki i położne, czarownice i mistyczki – pięćdziesiąt kobiet z krwi i kości. Nie tych posągowych i kanonicznych, ale tych, które zwykle pozostają na marginesie wielkiej historii.

Małgorzata Czyńska – „Pisz do mnie na Łódź!” – recenzja i ocena

Zamiast dymiących kominów z „Ziemi obiecanej” otrzymaliśmy intymny portret miasta utkany z listów, emocji i kawiarnianych anegdot. Jak to się stało, że pragmatyczny, fabryczny ośrodek na kilka lat przejął rolę kulturalnej stolicy Polski?

Peter Frankopan – „Odmieniona ziemia. Nieopowiedziana historia” – recenzja i ocena

Pogoń za zyskiem, logistyka rzymskich miast, bezwzględne podboje i prawda o tym, że w obliczu kryzysów najbardziej cierpią najubożsi – „Odmieniona ziemia” Petera Frankopana to fascynująca wiwisekcja ludzkiej cywilizacji od jej zarania aż po współczesność.

Maciej Gach

Miłosz Szymański – „Szkoda Zachodu. Opowieści z Ziem Opuszczonych” – recenzja i ocena

Przed nami podróż przez obszary północno-zachodniej Polski, określane przez Autora mianem „Pustki”. To pas rozciągający się pomiędzy Wielkopolską, Pomorzem i dawnymi Ziemiami Odzyskanymi. Region peryferyjny, słabo zaludniony, a przy tym naznaczony nieustannym poczuciem tymczasowości.

Michał Przeperski

Kuźnia przyszłych elit. Tak wyglądało dorastanie w dworach ziemiańskich

W dobie zaborów rodzina odgrywała szczególną rolę – była ostoją polskości i narzędziem walki z wpływami rusyfikacji i germanizacji. Jakie miejsce zajmowali w niej najmłodsi ziemianie?

Katarzyna Łabicka

Mia Couto – „Włócznia i szpada” – recenzja i ocena

Czy człowiek może jednocześnie należeć do dwóch światów? Czy ich pogodzenie jest w ogóle możliwe? W „Włóczni i szpadzie” Mia Couto przenosi czytelnika do XIX-wiecznego Mozambiku. Afrykański pisarz pokazuje bohaterów próbujących odnaleźć siebie w realiach kolonializmu i wojny.

Piotr Bejrowski

Krzysztof Karpiński – „Czarnoskóry fordanser w Warszawie. Opowieść o Auguście Agbooli Brownie”

Opowieść, w której nietuzinkowe losy bohatera splatają się z muzyką i historią Polski. To zaproszenie do świata przedwojennego polskiego jazzu, do kawiarnianych wnętrz wypełnionych jego dźwiękami, gdzie przy stolikach i na parkiecie tworzyły się małe i wielkie historie. Puls tej muzyki towarzyszył zmianom społecznym i obyczajowym, inspirował.

Ludzie odzyskani i do odzyskania?

Nie mieli domu, stracili rodziców, nikt na nich czekał. Jak pomagano im po wojnie? I co w praktyce oznaczało połączenie wizji Janusza Korczaka i… Antona Makarenki?

Bernadetta Darska

Marcin Przewoźniak, Adam Pękalski – „Skoki przez epoki. Osiem podróży w przeszłość”

Najciekawsza lekcja historii w twoim życiu! Zobacz, jak żyły dzieci i młodzież w różnych epokach. Ta książka zabierze cię w niezwykłą podróż do świata sprzed setek lat. Zobaczysz, jak wyglądało życie w słowiańskiej osadzie, odkryjesz tajemnice renesansowego miasta i poznasz mieszkańców Łodzi podczas rewolucji przemysłowej.

Natalia Stawarz, Piotr Bejrowski

Redakcyjne

Premiera: Piotr Bejrowski, Natalia Stawarz – „Afryka we krwi. Konflikty – zbrodnie – ludobójstwo”

Po Azji przyszedł czas na Afrykę. Piotr Bejrowski i Natalia Stawarz powracają z kolejną po „Azji we krwi” wstrząsającą pozycją, w której bez kompromisów odsłaniają czytelnikowi okrucieństwa reżimów oraz niemoc instytucji, które miały zapobiegać tragediom.

Teresa Czerniewicz-Umer – „Żabińscy. Cóż to była za rodzina!” – recenzja i ocena

Medal od cara, szachy z Bolesławem Prusem i odznaczenie Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Cóż to była za rodzina!

Siedem numerów do wolności. Fenomen „Robotnika Wybrzeża”

Między sierpniem 1978 roku a majem 1980 roku ukazało się zaledwie siedem numerów „Robotnika Wybrzeża”. Jednak pismo WZZ Wybrzeża odegrało ważną rolę w procesie budowania świadomości społecznej i narodzin „Solidarności”.

Konkurs dla młodych historyków - zdobądź cenną nagrodę!

Instytut Dziedzictwa Solidarności po raz drugi ogłasza konkurs „Nagroda Historyczna IDS”, skierowany do badaczy zajmujących się najnowszą historią Polski. Inicjatywa ma na celu wyróżnienie najlepszych prac naukowych poświęconych dziejom kraju w latach 1956–1989. Na laureatów czekają nagrody!

Jak powstaniec styczniowy został jednym z najbogatszych ludzi w USA i współpracownikiem Rockefellera?

Walczył w powstaniu styczniowym oraz w wojnie francusko-pruskiej. W Stanach Zjednoczonych znany jest jako „człowiek, który oświetlił Amerykę”. Jako jeden z najbogatszych ludzi w USA wykorzystywał swoją fortunę, by pomagać rodakom. Dlaczego Erazm Jerzmanowski znany jest jako „polski Nobel”?

Rafał Gumiński

WZZ Wybrzeża na fotografii Galeria

Głodówki, niezależne obchody rocznic Grudnia 1970... Prezentujemy wybór zdjęć prezentujących działalność Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża.

Małgorzata Czyńska – „Pisz do mnie na Łódź!”

Po wojnie Warszawa była w gruzach, więc na kilka niezwykłych lat sercem polskiej kultury stała się Łódź. To tu tymczasową siedzibę miały wydawnictwo Czytelnik pod wodzą Jerzego Borejszy, wytwórnia filmowa "Czołówka” z Aleksandrem Fordem na czele, Ministerstwo Kultury i Sztuki, redakcje licznych gazet i pism – "Świerszczyka”, "Szpilek” czy "Głosu Ludu” – oraz kilkanaście zespołów teatralnych.

Jarosław Źrałka – „Majowie. Na tropie wielkiej cywilizacji Ameryki Środkowej” – recenzja i ocena

Jarosław Źrałka prezentuje rzetelny obraz cywilizacji, która wciąż nie przestała nas fascynować. „Majowie” to książka nowoczesna, ale przede wszystkim bardzo potrzebna.

Śnieg w lipcu i głód w Europie. Jak Tambora doprowadziła do zimy wulkanicznej?

Huk był słyszalny tysiące kilometrów dalej, ale prawdziwy wstrząs nastąpił rok później. W jaki sposób erupcja wulkanu Tambora zmieniła pogodę, a nawet… historię literatury?

Peter Frankopan

Beletrystyka

Jak wikingowie zabili biskupa Alphega?

Thorkell Wysoki zdobywa Cantenbury w 1011 roku, a zwycięscy wikingowie domagają się zapłaty danegeldu, podatku pokojowego. Jednak biskup Alpheg odmawia…

Halldór Laxness

Potlacz. Zapomniany rytuał rdzennych mieszkańców Ameryki

Wyprawiali uczty, rozdawali, a nawet niszczyli swój majątek. Wszystko po to, by dowieść swojej wyższości, utrzymać status i władzę, ale było coś jeszcze. Na czym właściwie polegał potlacz i dlaczego przez wiele lat mylnie go interpretowano?

Jakub Jagodziński

Beletrystyka

Tak upadało Imperium Gazy

Podróż przez ogień i krew kończy się w Sana Benene – miejscu, gdzie kolonialna medycyna przegrywa z potęgą lokalnych wierzeń. Rozpoczyna się okres portugalskiej dominacji nad Mozambikiem.

Mia Couto

Gisela Pou – „Trzy imiona Ludki” – recenzja i ocena

Historia polskich dzieci w powojennej Hiszpanii jest nad Wisłą praktycznie nieznana. Gisela Pou odkrywa te zapomniane losy i opowiada o nich językiem powieści. Czy warto sięgnąć po „Trzy imiona Ludki”?

Adam Wiśniewski

Dlaczego Majowie grali w piłkę?

Grali w nią Aztekowie, Majowie i Olmekowie. Gra w piłkę to jeden z najciekawszych zwyczajów znanych z Mezoameryki. To jednak więcej niż sport. To rytuał. Jak wyglądały boiska? Z czego wyrabiano piłki?

Jarosław Źrałka

Teresa Czerniewicz-Umer – „Żabińscy. Cóż to była za rodzina!”

Centralną postacią książki jest Jan Żabiński – zoolog, pierwszy dyrektor warszawskiego ogrodu zoologicznego, żołnierz wojny polsko-bolszewickiej, uczestnik Powstania Warszawskiego i jeniec niemieckich oflagów. W czasie okupacji wraz z żoną Antoniną, pisarką, ukrywał Żydów na terenie zoo. Po wojnie odbudowywał ogród, był promotorem restytucji żubra w Puszczy Białowieskiej oraz zasłynął jako autor książek i popularnych audycji radiowych.